چرا "نفت" ارزان شد؟
چرا "نفت" ارزان شد؟
اگر طی این روزها و هفته های گذشته پیگیر نوسانات قیمت نفت در بازارهای جهانی بوده اید به روشنی دریافته اید که قیمت این کالا طی چند ماه اخیر یک روند نزولی را طی کرده است و این کاهش همچنان ادامه دارد. بدون شک کاهش قیمت نفت معلول عوامل و دلایل مختلفی است و از طرف دیگر خود، به عنوان عاملی تاثیرگذار در فعل و انفعالات اقتصادی کشورهای صادر کننده تلقی می گردد. از آنجا که کشور ما دومین تولید کننده اوپک میباشد و پیش از 50درصد بودجه کشور به این ماده وابسته است، هرگونه کاهش قیمت تبعاتی بر اقتصاد ما دارد.
اگر کمی به عقب برگردیم و نوسانات قیمتی بازار نفت را طی ماههای گذشته بررسی نماییم متوجه خواهیم شد که قیمتها تا قبل از تیر ماه یک روند کاملا صعودی داشته و پس از این تاریخ شروع به کاهش نموده است. به طوری که از رقم 131 دلار و 22 سنت در تیر ماه به زیر 45 دلار رسیده است و آنطور که برخی کارشناسان حوزه انرژی پیشبینی کردهاند ممکن است روند کاهش قیمتها، همچنان ادامه پیدا کند. این فرایند در حالی شکل میگیرد که سازمان کشورهای صادرکننده نفت(OPEC) با برگزاری نشستهای متعددی سعی در تنظیم بازار و کنترل قیمتها از طریق به کارگیری برندهترین سلاح خود، یعنی کاهش عرضه داشته است اما برای دستیابی به این هدف تاکنون ناموفق بوده است. این مسئله نشان میدهد که مسئله کاهش قیمت نفت بسیارپیچیدهتر و شدیدتر از آن است که کاهش تولید بتواند آن را جبران کند. اما سوال اساسی این است که چه عواملی باعث شکلگیری این فرایند شده و روند نزولی قیمت نفت را در بازارهای جهانی شدت بخشیده است؟
عوامل کاهش قیمت نفت
کاهش جهانی قیمت نفت عوامل و علل زیادی دارد. امّا برخی از مهمترین علل آن را میتوان به صورت ذیل احصاء کرد:
2- خروج پول از بورس بازی نفت؛ یکی ازمهمترین دلیل افزایش ناگهانی قیمت نفت حجم عظیم پولی بود که وارد بورس بازی در مورد تمام کالاها از جمله نفت شد، در سال 2003، حدود 130 میلیارد دلار وارد بورس بازی کالاهای مختلف شد که این رقم در سال 2008 میلادی به 260 میلیارد دلار رسید. وقتی این حجم عظیم پول وارد بورس بازی کالاها از جمله نفت شد قیمتها اوج گرفت و افرادی که در چنین فضایی فعالیت میکردند براساس شرایط و دیدگاههای انتفاعی زودبازده به حساب اینکه چون قیمتها تا این حد رشد کرده سپس بیشتر هم خواهد شد تمایل زیادی به سرمایه گذاری در بورس نفت پیدا کردند. اما بحران مالی و افت شدید بورس باعث شد بسیاری از سرمایهگذاران پولشان را از این بخش خارج سازند.
3- عرضه زیاد و تقاضای کم؛ به خاطر بحران ایالات متحده و اروپا و بقیه جهان، پیشبینی میشود که حداقل 2 درصد از نرخ رشد اقتصادی جهان کم شود. این موضوع باعث کاهش شدید تقاضای نفت در جهان شده است، از طرف دیگر تقاضای نفت خام در آمریکا به حداقل میزان خود طی سالهای گذشته کاهش یافته است و در مجموع روزانه 3 میلیون بشکه نفت از تقاضای جهانی کاسته شده است، این در حالی است که در حال حاضر تولید کل نفت در سطح جهان حدود 85 میلیون بشکه در روز و در اوج خود است، بنابراین افزایش تولید از یک طرف و کاهش تقاضا از طرف دیگر باعث سقوط قیمتها میشود.
4- کاهش مناقشات سیاسی در مناطق نفتخیز؛ نقش ژئوپلیتیک خاورمیانه در تعاملات پولی جهان بخاطر عبور دو سوم انرژی مصرفی جهان از این منطقه و آرام شدن وضعیت داخلی عراق، ترکیه و پاکستان و تعدیل لحن صحبت طرفین مناقشه هستهای ایران و اعلام اراده طرفین برای پایان دادن به بنبست ایجاد شده در روند حل پرونده هستهای ایران، از دیگر عوامل کاهش التهاب بازار نفت، طی روزهای اخیر بوده است.
5- استفاده از ذخیره های استراتژیک توسط کشورهای مصرفکننده؛ شرکتهایی که اقدام به ذخیرهسازی نفت کرده بودند، به دلیل کاهش میزان مالیاتی که باید پرداخت میکردند، ذخیرههای خود را روانه بازار کردند. این مورد برکاهش قیمت نفت تاثیر گذاشت.
6- فشارهای سیاسی؛ کشورهای غربی و در رأس آنها آمریکا فشار مضاعفی را به اعضای اوپک وارد کردند تا سطح تولید خود را افزایش دهند و این اتفاق معمولا با حمایت عربستان سعودی پیگیری میشود. به عنوان مثال اجلاس سران اوپک در سال گذشته در عربستان که قرار نبود برای تولید نفت در آن تصمیمگیری شود، بزرگترین تولیدکننده را وادار کردند که از افزایش 300 هزار بشکهای تولیدش سخن براند، با اینکه تحلیل اعضای اوپک بر این استوار بود که میزان تولید با نیاز بازار برابر است. مشکل به سفتهبازان و عدم سرمایهگذاری زیرساختی در صنعت نفت و اقتصادهای بزرگ و نوظهوری چون هند و چین و شرق آسیا رشد تولید بالای 10 درصد آنها نیز مربوط میشود. به هر حال درآمدهای 1100 میلیارد دلاری اعضای اوپک طی سال 2008 و چندین میلیارد دلاری روسیه رقمی نبود که قدرتها بتوانند ادامه این ماجرا را تحمل نمایند. همین عامل باعث شد فشارهای سیاسی بر اعضای اوپک روز به روز بیشتر شود.
7- ناهماهنگی بین اعضای اوپک و خارج از اوپک؛ اکنون اعضای اوپک باید با تولیدکنندگان غیر عضو اوپک هماهنگی بیشتری داشته باشند تا تولیدشان را کاهش دهند چون تنها 40 درصد تولید نفت در دست اعضای اوپک است. روسیه که بزرگترین تولیدکننده غیر عضو است، حاضر نمی شود براحتی بازارهایش را از دست بدهد. آمریکا و انگلیس و مکزیک هم فرصت را برای تاختن به بازارهای اوپک هموار میبینند. لذا همراهیهای خوبی با اوپک ندارند. اجلاس 27 آذر فرصت خوبی است تا تعاملات اعضای اوپک و سایر تولیدکنندگان بیشتر شود تا قیمتها را به حداقلهای موردنظر اوپک که از 70 تا 90 دلار چند ماه قبل به سطح 50 تا 60 دلار نزول یافته بود، نزدیک کند.
نظرات( )
